ڳڙهي خدا بخش (رپورٽر) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاہ مروٽ ڪينال تجويز جي سخت مخالفت ڪندي چيو آهي ته حڪومت هن سال ڪڻڪ جو اگهه مقرر نه ڪندي، مارڪيٽن کي اگهه مقرر ڪرڻ جي اجازت ڏيندي. ڳڙهي خدا بخش ۾ ميڊيا سان ڳالهائيندي وڏي وزير چيو ته ڪينال جي منظوري اڃان ملي ناهي ته ان جي تعمير ڪئين ٿي سگهي ٿي؟ هن خاطري ڪرائي ته جيستائين پيپلزپارٽي موجود آهي ڄاڻايل ڪينال تعمير نه ٿيندو. هن افسوس جو اظهار ڪندي چيو ته ڪجهه سياسي جماعتون ڪينالن بدران پيپلزپارٽي خلاف روڊن تي احتجاج ڪري رهيون آهن. ان موقعي تي صوبائي وزير سعيد غني ۽ ناصر شاهه به سندس گڏ هئا. ياد رهي ته مروٽ ڪينال هڪ تجويز ڪيل آبپاشي نهر آهي جيڪا سليمانڪي بيراج (ستلج ندي تي) کان چولستان جي ريگستان ۾ فورٽ عباس تائين ڊيزائين ڪئي آهي. وڏي وزير واضح ڪيو ته جولاءِ ۾ فقط ڪجهه سؤ فوٽ سروي پروفائيل ڪيو ويو آهي، تعميراتي ڪم جي شروعات نه ڪئي آهي. هن ڪن ميڊيا چينلن تي تنقيد ڪندي چيو ته اهي ڪينال بابت غلط اطلاع پکيڙي رهيا آهن ۽ انهن کي ذميواري سان رپورٽنگ ڪرڻ جي اپيل ڪريان ٿو. سنڌ جي مفادن لاءِ پاڪستان پيپلز پارٽي جي عزم کي اجاگر ڪندي وڏي وزير چيو ته صوبي جي حقن جي حفاظت لاءِ پارٽي ڪابه قرباني ڏيڻ لاءِ تيار آهي. هن اڳوڻي وزيراعظم بينظير ڀٽو تي لڳل الزامن کي ياد ڪندي چيو ته هن ڪالاباغ ڊيم لاءِ فنڊنگ ڏني هئي جيڪي غلط ثابت ٿيو. وڏي وزير زور ڏنو ته آبي معاملن تي صوبن سان مشورو ڪرڻ جو آئيني تقاضو پورو ڪيو وڃي. هن چيو ته ڪينال منصوبي لاءِ ڪائونسل آف ڪامن انٽرسٽ (سي سي آءِ) اجلاس گهرائڻ بابت درخواستن تي وفاقي حڪومت پاران ڪوبه جواب نه مليو آهي. هن چيو ته اهي هن مسئلي کان بچي نٿا سگهن، آئين موجب پاڻيءَ جي معاملن ۾ صوبن سان صلاح ڪرڻ ضروري آهي. وڏي وزير چيو ته انڊس رور سسٽم اتارٽي (IRSA) پنجاب جي چولستان ڪينال لاءِ 0.8 ملين ايڪڙ فٽ پاڻي جي اپيل کي منظور ڪري ڇڏيو آهي جنهن تي سنڌ ۾ سخت مخالفت ٿي آهي ۽ اسان ان جي مڪمل مخالفت ڪئي آهي. مراد شاہ چيو ته پنجاب 1976 کان 2022 تائين جي تاريخي ڊيٽا جي بنياد تي دعويٰ ڪري ٿو ته ڪوٽڙي بيراج ڏانهن ساليانو اوسطاً 27 ملين ايڪڙ فٽ پاڻي وڃي ٿو جڏهن ته ماحولياتي گهرج 8.5 ملين ايڪڙ فٽ آهي جيڪو 10 ملين ايڪڙ فٽ هجڻ گهرجي. ان جي ابتڙ سنڌ جو موقف آهي ته گهٽ ۾ گهٽ 20.5 ملين ايڪڙ فٽ پاڻي گهرجي ته جيئن سمنڊ جي کاري پاڻيءَ کي روڪڻ ۽ انڊس ڊيلٽا جي ماحولياتي سسٽم کي بحال رکي سگهجي. هن وڌيڪ چيو ته موجوده قومي پاڻي جي کوٽ 11 ايم اي ايف آهي ۽ هن وقت رڳو 8 ايم اي ايف عربي سمنڊ تائين پهچي رهيو آهي، پنجاب دعويٰ ڪري ٿو ته 7 ايم اي ايف اضافي پاڻي آهي جيڪو ان جي گهرج کي جائز قرار ڏئي ٿو، پر سنڌ ان خدشي کي ظاهر ڪيو آهي ته هيٺيان علائقن ۾ پاڻيءَ جي وڌيڪ کوٽ ۽ ڊيلٽا جي نازڪ ماحولياتي نظام کي خطرو پيدا ٿي سگهي ٿو. سياست بابت وڏي وزير ياد ڏياريو ته وفاقي حڪومت پيپلزپارٽي جي حمايت تي ٻڌل آهي، هن خبردار ڪيو ته پارٽي جي ايم اين ايز کانسواءِ حڪومت ڪري سگهي ٿي. هن خبردار ڪيو ته جيڪڏهن سنڌ جي رضامندي کانسواءِ ڪينال منصوبو اڳيان وڌيو ته پيپلز پارٽي پنهنجي حمايت واپس وٺي سگهي ٿي. سيد مراد علي شاهه مطالبو ڪيو ته وزيراعظم شهباز شريف فوري طور تي مروٽ ڪينال منصوبي جي خاتمي جو اعلان ڪري. وفاقي ۽ سنڌ حڪومتن ٻنهي سينٽرل ڊولپمينٽ ورڪنگ پارٽي (سي ڊي ڊبليو پي) ۾ ان جي مخالفت ڪئي آهي. هن صوبائي هم آهنگي جي اهميت تي زور ڏنو ۽ اهڙن ڪمن جي خلاف خبردار ڪيو جيڪي بين الصوبائي تڪرار کي وڌيڪ خراب ڪري سگهن ٿا. زرعي خدشن بابت وڏي وزير چيو ته حڪومت هن سال ڪڻڪ جون قيمتون مقرر نه ڪندي، مارڪيٽن کي تعين ڪرڻ جي اجازت ڏيندي. جڏهن ته هن يقين ڏياريو ته سنڌ حڪومت هڪ اسڪيم تيار ڪري رهي آهي ته جيئن آبادگارن کي انهن جي پيداوار جي مناسب قيمت ملي سگهي. وڏي وزير مراد علي شاهه آئيني شقن، صوبائي مشاورت ۽ اتفاق راءِ کانسواءِ اڳتي وڌڻ جي امڪاني سياسي نتيجن جو حوالو ڏيندي مروٽ ڪينال منصوبي جي خلاف پنهنجي حڪومت جي موقف جي ٻيهر تصديق ڪئي.
